EYP Nedir? e-Yazışma Paketi

Kamu kurumları ve birçok özel kuruluş arasında resmi yazışmalar artık kâğıt zarf yerine .eyp uzantılı bir dosya olarak dolaşıyor. Bu dosya basit bir PDF değildir: üst yazı, üstveri, ekler, özetler, e-imza ve varsa e-mühür tek bir Elektronik Yazışma Paketi (EYP) içinde bir araya gelir. Bu yazıda EYP'nin hukuki dayanağını, sürümlerini (1.3, 2.0, 2.1) ve günlük kullanımda paketi nasıl açıp doğrulayacağınızı özetliyoruz.

EYP nedir?

Elektronik Yazışma Paketi (EYP), resmi yazışmaların elektronik ortamda standart bir zarf içinde taşınmasını sağlayan OPC/ZIP tabanlı bir formattır. Tipik bir pakette şunlar bulunur:

• Üst yazı — asıl belge (çoğunlukla PDF/A),
• Üstveri / Nihai üstveri — belge kimliği, konu, güvenlik kodu, oluşturan kurum (DETSİS KKK), dağıtım listesi, belge no ve tarih,
• Ekler — elektronik dosya, harici referans veya fiziksel ek beyanı,
• PaketÖzeti / ParafÖzeti / NihaiÖzet — bileşenlerin özet (hash) listesi; sonradan değiştirilip değiştirilmediğini kanıtlar,
• İmza / Paraf / e-Mühür — özetler üzerine CAdES elektronik imza veya e-mühür.

Bu yapı sayesinde alıcı, belgenin kimden geldiğini, hangi eklerle geldiğini ve imzalandıktan sonra bozulup bozulmadığını tek paketten kontrol edebilir.

Hukuki durum: EYP resmi yazışmada ne işe yarar?

EYP, Türkiye'de kamu elektronik yazışma ekosisteminin taşıyıcı formatıdır. Hukuki güç, paketin kendisinden ziyade içindeki güvenli elektronik imza ve (varsa) e-mühür ile gelir:

• 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu uyarınca güvenli elektronik imza, ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur.
• Resmi yazışmada paket, kurumun iradesini (üst yazı + üstveri) ve imzacı / mühürleyen kimliğini taşır; DETSİS kurum kimlik kodları (KKK) oluşturanı tanımlar.
• Özet bütünlüğü (PaketÖzeti, NihaiÖzet) paketin imzalandıktan sonra değiştirilmediğini teknik olarak ispatlar.
• Zaman damgası taşıyan imza / mühür, imza anının güvenilir kanıtını sağlar (CAdES-T ve üzeri).

Özetle: EYP bir "dosya formatı"dır; hukuki geçerlilik, paketteki nitelikli sertifika ile atılmış e-imza / e-mühürün doğrulanabilir olmasına bağlıdır. Paketi açıp imzayı doğrulamadan yalnızca ".eyp geldi" demek, belgenin geçerli olduğunu kanıtlamaz.

EYP sürümleri: 1.3, 2.0 ve 2.1

Sahada üç ana sürümle karşılaşırsınız. Hepsi OPC paketidir; fark şema, bileşen zorunlulukları ve kütüphane API'sındedir.

Sürüm	Ne zaman görülür?	Dikkat edilecekler
EYP 1.3	Eski kurum yazılımları, arşivlenmiş yazışmalar	Yapı 2.x'e göre sade olabilir; nihai üstveri / mühür her pakette yoktur. Yeni sürüm API'leri 1.x paketini doğrudan açmayı reddedebilir — doğrulama aracının 1.x uyumlu yol kullanması gerekir.
EYP 2.0	Güncel kamu yazışmalarının büyük kısmı	Üstveri, PaketÖzeti, imza ve çoğu senaryoda NihaiÜstveri / NihaiÖzet / e-mühür birlikte gelir.
EYP 2.1	Yeni nesil uygulamalar ve güncellenmiş paketler	2.0 ile aynı aile; şema ve bileşen kurallarında güncellemeler içerir. Doğrulama tarafında 2.x olarak ele alınır.

Paket sürümünü Core özellikleri veya şema bilgisinden okuyabilirsiniz. İmzaOnay'ın EYP Dosyası Doğrulama aracı EYP 1.3, 2.0 ve 2.1 paketlerini açıp inceler.

Kimler, nerede kullanır?

• Kamu kurumları — bakanlıklar, valilikler, belediyeler, üniversiteler arasında resmi yazışma,
• Kamu ile iş yapan özel sektör — ihale, ruhsat, denetim ve yazışma süreçleri,
• Hukuk ve arşiv birimleri — gelen/giden evrakın bütünlüğünü ve imza zincirini saklama,
• e-Yazışma / belge yönetim sistemleri — paket üretme, alma, güncelleme ve şifreli iletim.

Paket türleri de ayrılır: normal paket, güncelleme paketi (orijinal paketi içerir) ve şifreli paket (içerik anahtarsız açılamaz; yalnızca yapı ve hedef bilgisi okunabilir).

.eyp dosyasını nasıl açar ve doğrularsınız?

1) Dosyayı yükleyerek (önerilen)

EYP Dosyası Doğrulama sayfasına gidin, .eyp dosyanızı sürükleyip bırakın. Araç şunları gösterir:

1. Paket yapısı — tür (normal / güncelleme / şifreli), sürüm (1.3 / 2.0 / 2.1), OPC bileşenleri,
2. Üstveri ve nihai üstveri — belge Id, konu, güvenlik kodu, oluşturan, dağıtım, belge no / tarih, beyan edilen imzalayanlar,
3. Bütünlük — PaketÖzeti, ParafÖzeti ve NihaiÖzet referanslarının özet karşılaştırması,
4. İmza / Paraf / e-Mühür — paket içindeki CAdES bileşenlerinin ayrıntılı doğrulaması (imza ağacı, sertifika, zaman damgası, LTA seviyesi),
5. Üst yazı ve ekler — ana belgeyi görüntüleme / indirme, ek listesi.

Paket içindeki imza veya mühür bileşenini tek başına da incelemek isterseniz aynı motor E-İmzalı Dokümanı Aç ve Doğrula sayfasında CAdES / PAdES / XAdES için kullanılabilir.

2) Belge Id ile sorgulama

Elinizde dosya yoksa ama belge kimliği (Belge Id) varsa E-Yazışma Doğrulama sayfasından oluşturan, dağıtım ve tarih bilgilerini sorgulayabilirsiniz. Dosya bütünlüğü ve imza doğrulaması için yine .eyp yükleme yolunu kullanın.

Doğrularken sık sorulanlar

EYP 1.3 açılamıyor diyen yazılımlar

Bazı kütüphanelerin "v2 API"si yalnızca 2.x paketlerini açar. Bu bir dosya bozukluğu değildir; 1.3 için uyumlu inceleme yolu gerekir. İmzaOnay her iki aileyi de destekler.

Şifreli paket

Şifreli EYP'de üst yazı ve imzalar anahtarsız okunamaz. Araç paket yapısını ve belge hedeflerini gösterir; içeriğin doğrulanması için yetkili çözme gerekir.

Özet

EYP, resmi elektronik yazışmanın standart paketidir; hukuki güç, içindeki güvenli e-imza ve e-mühürden gelir. Sürüm (1.3 / 2.0 / 2.1) paket şemasını belirler; doğrulamada hepsinin açılabilmesi gerekir. Elinizdeki .eyp için EYP Dosyası Doğrulama, belge Id için E-Yazışma Doğrulama, tekil imza dosyaları için ise E-İmza Doğrulama sayfalarını kullanabilirsiniz. Kurumsal entegrasyon için aynı doğrulama yetenekleri Kurumsal API paketleriyle de sunulmaktadır.